نخ های بخيه
تمام اعمال جراحي با ايجاد زخم عمدي در بافت آغاز مي شود . پس از جراحي، بستن مناسب و نگهداري مطلوب ناحيه جراحي، مهمترين فاكتور در ترميم مناسب بافت ها و موفقيت جراحي است. هدف جراحان نيز به حداقل رساندن اختلالات ظاهري، ترميم بهتر و در نتيجه دستيابي سريع تر به عملكرد طبيعي در ناحيه جراحي است. آگاهي از نحوه مراقبت از زخم و روند ترميم بسيار اهميت دارد . به همين دليل، داشتن اطلاعاتي در مورد نخ بخيه مناسب يا مواد شبه بخيه اي كه در ترميم بافت ها به دنبال جراحي به كار مي روند يك اصل اساسي در جراحي به شمار مي رود. بخيه ها به علت تفاوت در تركيب، پاسخ هاي التهابي متفاوتي در بافت ها ايجاد مي كنند.
نخ بخیه
محققان نشان داده اند كه هر چه تجمع سلول هاي التهابي در بافت همبند اطراف نخ بخيه يا به عبارت ديگر واكنش بافتي كمتر باشد، تشكيل بافت پوششي سريع تر و ترميم زخم بهتر خواهد بود از آنجا كه ممكن است پاسخ التهابي ايجاد شده توسط نخ بخيه موجب تأخير در ترميم زخم شود ، بنابراين ميزان واكنش بافتي نسبت به جنس نخ بخيه يكي از فاكتورهاي بسيار مهم در انتخاب بهترين ماده براي بستن زخم از ميان انواع مختلف نخ بخيه به شمار مي رود. مطالعات مختلف نشان داده است كه انواع نخ بخيه پاسخ هاي التهابي متفاوتي در مخاط دهان ايجاد مي كنند. همچنين نشان داده شده كه واكنش مخاطي ناشي از آسيب روز اول ورود سوزن به بافت براي تمام نخ ها مشابه است چرا كه اندازه سوزن به كاررفته تقريبا مشابه بوده است. لذا تفاوت باليني موجود در التهاب مخاطي بين نخ بخيه ها، در اين دوره زماني مربوط به نوع نخ بخيه است. اين تفاوت همچنين مي تواند به توانايي متفاوت در تجمع دبري ، پلاك ميكروبي و جريان يافتن ميكروارگانيسم ها به داخل كانال بخيه بستگي داشته باشد لذا داشتن اطلاعاتي در مورد واكنش مخاطي نسبت به انواع نخ بخيه مورداستفاده، ارزشمند است. نخ بخيه بايد با حداقل صدمه و پاسخ بافتي ترميم اوليه در بافت بريده شده را ايجاد كرده و تا حد امكان اسكار ايجاد نكند. مشكل عمده در بافت هاي دهان كه آن را از ساير مناطق بدن متمايز ميسازد، غوطه ور شدن دائمي نخ و مسير بخيه در بزاق است كه حاوي بسياري از ميكرو ارگانيسم ها است كه مي توانند به بافت هاي زيرين وارد شوند لذا محيط دهان يكي از مناطق خاص بدن است كه هنگام جراحي بايستي آناتومي، فيزيولوژي وخصوصيات ذاتي آلودگي آن مدنظر قرار گيرد. اگر در فرايند ترميم، بخيه ها خيلي زود برداشته شوند، زخم تحت كشش احتمالا دوباره باز خواهد شد . اگربخيه ها به مدت بسيار طولاني باقي بمانند مسير عبور نخ بخيه ممكن است به صورت دائمي با بافت پوششي پوشيده شود همچنين در طول
طولاني مدت بخيه ها نقش مفيدي ندارند و آلودگي مخاط زيرين ر ا افزايش مي دهند، از اين رو براي برداشتن نخ بخيه، زمان هاي كوتاه تري كه طي آن مقاومت كافي در برابر جدا شدن بافت هاي بخيه شده فراهم آمده است، پيشنهاد مي شود. نخ بخيه سيلك، چند رشته اي و غيرقابل جذب است و به دليل راحتي استفاده و ارزاني قيمت در گذشته به طورگسترده اي مورد استفاده قرار مي گرفت اما با توجه به مطالعات بسياري كه در اين زمينه انجام شده است، طبيعت چند رشته اي آن موجب آلودگي زخم، تجمع باكتري و خرده هاي مواد غذايي در سطح و در نتيجه التهاب اطراف زخم و تأخير در ترميم مي شود بنابراين امروزه نخ بخيه مناسبي براي جراحي اندودنتيك محسوب نمي شود و اسـتـفــاده از بـخـيــههــاي تــك رشـتــه اي تــوصـيـه ميشود. نخ بخيههاي چند رشته اي و آنهايي كـه تـعـداد گـره بـيـشـتـري نـيـاز دارنـد، نـسـبـت بـه تكرشتهاي ها تمايل بيشتري به جذب مايعات دهان و به دنبال آن ميكروارگانيسم ها در طول كـانـال بخيـه بـه سمت بافت همبند دارند. حتي باكتري هاي غيرمتحرك نيز ازدرون بخيه هاي چند رشتهاي منتقل مي شوند.
نخ هاي بخيه جراحي ، نخ هاي تك يا چند فيلامنتي استريل است كه نقش در كنار هم نگه داشتـن بـافـت هـاي مجـروح را تا زمان بهبودي آنها به عهده دارند . اين نخ هاي معمولا براي بخيـه زدن بـريدگي يا برش هاي جراحي مورد استفاده قرار مي گيرند يا اينكه به عنوان شريان بند (لگاتور) بدون استفاده از سوزن براي گره زدن انتهاي رگ ها يا مجرا هاي ديگر جهت جلوگيري از خونريزي يا نشت مايعات ديگر مورد استفاده قـرار مـي گيـرند . نخ هاي بخيه جراحي ممكن است داراي پوششي از چربي-فلوئورو كربن ها و سيليكن ها باشند . اين پوشها براي كاهش خــاصيـت مـويينـه و بهبـود خـواص ديگـر انجـام ميشود .نخ هاي چند فيلامنتي ممكن است به صورت صاف يا بافته شده (قيطان) مورد استفاده قرار بگيرد. نوع قيطاني از نظر كاركرد راحت تر بوده و گره پايدارتري دارد. نخ هاي بخيه صاف در مقابل از نظر عبور از بافت راحت تر عمل كرده و همچنين راحت از بافت بيرون كشيده مي شوند . اين نوع نخ ،كشش بافت با خود را ندارد.
نخ هاي بخيه به دو گروه تقسيم مي شوند:
1– نخ های بخيه قابل جذب
در نــوع قــابــل جــذب اجـزا مـي تـوانـد از هـم متـلاشـي شـود و اين از بين رفتن در بافت بدن صورت مي گيرد و معمولا بعد از دو تا شش ماه ناپديد مي شود.
2- نخ های بخيه غير قابل جذب
نــوع غـيــر قــابــل جــذب در مـقــابــل تـخــريــب بيولوژيك مقاوم بوده و به عنوان يك جسم خارجي در محل باقي مي ماند تا آنكه از محل دور شده يا آنكه توسط بافت به بيرون فرستاده مي شود .براي توليد نخ بخيه ممكن است از الياف فلزي، الياف طبيعي (كتان، ابريشم، پنبه )، كولاژن و همچنين الياف مصنوعي استفاده شود. در اين بين نخ هاي بخيه فلزي قويترين و انواع طبيعي ضعيف ترين هستند.
نخ های تهيه شده از روده حيوانات و كولاژن بازيافته
روده كوچك حيوانات كه اساسا از پروتئين كولاژن تشكيل مي شود مورد استفاده نخ بخيـه است. اين نوع نخ بخيه كه به ندرت براي بخيه زدن پوست مورد استفاده قرار ميگيرد توسط بافت جذب مي شود.سرعت جذب به نوع بافت بستگي دارد و تا زماني كه نخ هاي بخيه پلي گلوكوليك اسيد توليد شد به عنوان تنها نخ بخيه قابل جذب به كار ميرفتند.نخ بخيه كولاژن بازيافته شده از طريق ترريسي تعليق همگن كولاژن خالص تهيه شده اند .كولاژن از تاندون حيوانات گرفته مي شود .كاربرد اين نوع نخ بخيه كه ميتوان آن را به صورت بسيار ظريف توليد كرد مربوط به جرا حي هاي چشم است.
نخ های بخيه مصنوعی قابل جذب
نخ هاي بخيه مصنوعي قابل جذب مثل دكسون (Dexon) در سال 1970 از طريق گليكونيك اسيد و سپس كشش آن تهيه شدند . اين نوع نخ در مقايسه با نخ هاي تهيه شده از روده از نظـر خـواص فيـزيكـي، جذب و بيولوژيك بسيار يكنواخت تر و همچنين استحكام گره اوليه آن بالاتر است.
نخ بخيه ابريشمی
اين نوع نخ قابل جذب نيست اما از لحاظ كاركرد در نوع خود بهترين است . اين نوع نخ، سپس صمغ گيري شده و به رنگ مشكي درآمده و سپس با لايه اي از واكس يا سيكيكن در آورده مي شود. اين نوع نخ اگر چه غير قابل جذب است اما بعد از شش ماه باقي ماندن در بدن ثلث استحكام خود را از دست داده و ممكن است در نهايت كاملا جذب شود.
نخ های پنبه ای و كتانی
نخ بخيه پنبه اي از تابيدن الياف نسبتا بلند تهيه مي شود داراي گره اي پايدار بوده و اما ضعيفتر از ساير نخ ها است. نخ بخيه كتاني به مقدار زياد كاربرد ندارد. از بيشترين كاربردهاي آن مي توان در جراحي هاي روده نام برد.
نخ های بخيه پلی استری
اين نوع نخ ها غير قابل جذب هستند. فيلامنت هاي پلي اتيلن تر فتالات ، از قويترين نخ هاي بخيه غير قابل جذب به شمار مي رود و استحكام خود را براي مدت زمان طولاني در بدن حفظ مي كند . لذا از اين نوع فيلامنت براي ته
روستز هاي لوله اي شكل جهت جـايگـزيـن شـريان به صورت بافته شده به كار مي رود. كابرد نخ هاي پلياستري در جراحيهاي قلب وعروق بسيار متداول است.
نخ های بخيه پلی الفينی
فيلامنت هاي پلي اتيلن سنگين و همچنين پلي پروپيلن ايزو تاكتيك از سال هاي اوايل 1960 به عنوان نخ بخيه مورد استفاده قرار گرفته است. اين نوع نخ بسيار بي اثر بوده و بر خلاف پلي اميد ها تحت تاثير تخريبي مايعات بافتي قرار نمي گيرد . استحكام گره نخ پلي اتيلني مشابه نخ ابريشمي است و از نخ پلي پرو پيلني نرم تر است . نخ هاي پروپيلني از نظر استحكام گره ، مشابه نايلون بوده و مقاومت بالايي در مقابل خستگي دارد و در جراحي هاي قلب و عروق مورد استفاده قرار مي گيرد. نخ هاي بخيه پلياتيلني و پلي پروپيلني در تعمير پوست و همچنين برش شكم به كار گرفته مي شوند.
مؤلف: مهندس سرور بهبهانی ، مهندس محمد كريمی مريدانی
ارایه مقاله: مهندس حمیدرضا کلیایی
