ليزر اگزايمر دستگاهي است كه براي اصلاح عيوب انكساري چشم به كار رفته و مرحله اصلي اصلاح بينايي را انجام مي دهد . ليزر اگزايمر اشعه اي را توليد مي كند كه در طيف ماوراء بنفش بوده و طول موج آن كوتاه است . خاصيت اين ليزر به گونه اي است كه تراش ظريف و دقيقي را در سطح قرنيه انجام مي دهد به طوري كه به نسوج و سلول هاي اطراف آسيبي وارد نمي كند . مكانيزم ايجاد برش قرنيه را در اصطلاح علمي Ablation مي گويند .
ليزر اگزايمر با نام تجاري تكنولاسTechnolas 217 ، ساخت كمپاني بوش اند لام آمريكا مي باشد . اين دستگاه يكي از مشهورترين و با سابقه ترين دستگاههاي ليزر اگزايمر بوده و پر فروش ترين دستگاه دنيا بوده است . اين دستگاه با پيشرفت تكنولوژي و در طول زمان دچار تحولات زيادي گرديده و بر قابليت هاي آن افزوده شده است .این دستگاه آخرين نسخه اين دستگاه بوده كه به آن Zyoptix-Z100 ( زايوپتيك 100 ) گفته مي شود .
كمپاني بوش – اند – لام Lomb) (Bausch & يكي از معتبرترين كمپاني هاي چشم پزشكي جهان است . اين كمپاني با آميختن تكنولو ژي آمريكايي و آلماني و مديريت آمريكايي توانسته است نوآوري هاي فراواني را به دنياي چشم پزشكي ارائه دهد .
خصوصيات دستگاه ليزر اگزايمر به قرار زير مي باشد :
نوع Beam ليزر ، نقطه اي (Flying spot) بوده و اندازه سطح مقطع شعاع ليزر 2 و 1 ميلمتر مي باشد ، شكل سطح مقطع از نوع ابتكاري هيبريدي بوده و فركانس دستگاه 100 هرتز مي باشد . در ابتداي شروع ليزر ، شعاع 2 ميلمتري فعال بوده و 75 درصد تابش از اين نوع است . سپس اشعه 1 ميلمتري جايگزين 2 ميلمتري شده و بقيه مراحل عمل با اين Beam انجام مي شود . اين خصوصيات منحصر به فرد باعث مي شود سطحي بسيار هموار و صاف در قرنيه ايجاد شده و احتمال افزايش حرارت بافت و آسيب نسجي بسيار پايين باشد و كيفيت ديد پس از عمل در بيماران نيز مطلوب و ميزان عوارض نيز ناچيز باشد . اگرچه در مقايسه با بعضي دستگاهها كه سرعتي معادل 200 تا 500 هرتز دارند ، فركانس اين دستگاه پايين تر است ولي به علت آن كه قسمت عمده برداشت قرنيه با Beam دو ميلمتري انجام مي شود ، زمان عمل بسيار كوتاه است .
Eye Tracker (رادار دنبال كننده حركات چشم )
در اين دستگاه از نوع پيشرفته و بسيار حساس مي باشد به طوري كه جزء معدود انواعي است كه حركات چشم را در تمام جهات افقي ، عمودي و چرخشي دنبال مي كند . حتي به زودي قابليت منحصر به فردي به اين سيستم اضافه خواهد شد كه حركات چرخشي چشم را به صورت ديناميك دنبال كند . Eye Tracker در دستگاه ليزر نقش مهمي را در خنثي كردن حركات چشم حين عمل دارد .
كمترين ميزان در برداشت از سطح قرنيه
يكي از اشكالات اين سيستم در گذشته برداشت نسبتا زياد از سطح قرنيه بوده ولي با نصب سخت افزار و نرم افزازهاي زايوپتيك بر روي دستگاه ، در حال حاضر اين دستگاه جزء دستگاههايي است كه كمترين برداشت را از سطح قرنيه دارد .
دقت
با انجام هزاران عمل PRK و ليزيك با اين دستگاه و مقايسه آن با دستگاههاي ديگر ، برتري دقت اين دستگاه به اثبات رسيده است . اگر به سايت FDA آمريكا ، يعني ارگاني كه مسئول تاييد داروها و لوازم پزشكي است ، مراجعه شود و آماري كه از نتايج دستگاه هاي مختلف به اين ارگان ارائه شده ، مورد بررسي قرار گيرد ، مشخص است كه در مقايسه با ساير دستگاهها ، نتايج دستگاه تكنولاس ، چه نسخه قديم آن و چه نسخه جديد آن كه به زايوپتيك 100 مشهور است ، برتر از ساير دستگاههاي رقيب مي باشد .
امنيت
يكي از اصول كار با دستگاه هاي پزشكي ، امنيت به كار گيري آن ها است . اين مسئله به خصوص در دستگاه ليزر چشم بسيار پراهميت است . دستگاه ليزر تكنولاس ( زايوپتيك 100 ) از ضريب امنيت بسيار بالايي برخوردار است و به گونه اي طراحي شده كه هم تكنسين و هم پزشك در تمام مراحل قبل و هنگام عمل مي توانند كاركرد صحصيح دستگاه را كنترل كنند . ميزان انرژي و هموژنيته ( يكنواختي ) اشعه ليزر براي هر عمل قابل بررسي و اندازه گيري مي باشد .
كيفيت
امروزه در انجام اعمال ليزر چشم نه تنها ميزان بينايي ، بلكه كيفيت بينايي نيز مدنظر بوده و يكي از اهداف اصلي ، افزايش كيفيت بينايي مي باشد . دستگاه تكنولاس _ زايوپتيك با برنامه پيشرفته Customize كه بر اساس اصلاح wavefront مي باشد قادر است علاوه بر شماره چشم ، ساير اختلالات و اعوجاجاتي را كه در سيستم اپتيكي چشم بيمار وجود دارند را نيز اصلاح نموده و كيفيت بينايي بيمار را به خصوص در ديد شب افزايش دهد .
2- دستگاه ليزر فمتو سكند (Femtosecond Laser)
از اين دستگاه جهت عمل فمتوليزيك استفاده مي شود . ليزر ” فمتوسكند” آخرين پديده ليزر در زمينه اصلاح عيوب انكساري چشم مي باشد . آميزش و بكارگيري همزمان ليزر ” فمتوسكند ” و ليزر ” اگزايمر ” باعث مي شود كه تمام مراحل ليزيك توسط ليزر انجام شود و در انجام عمل از هيچگونه تيغ جراحي يا وسيله مكانيكي استفاده نشود . درگذشته براي آماده سازي قرنيه جهت ليزر اگزايمر از وسيله اي به نام ميكروكراتوم استفاده مي شد . ميكروكراتوم مانند يك رنده عمل مي كرد و توسط تيغه اي كه داشت يك لايه از سطح قرنيه بر مي داشت . اگرچه ميكروكراتوم در اكثر موارد به خوبي عمل مي كرد ولي در بعضي بيماران ممكن بود عوارضي را ايجاد كند .
3- دستگاه توپوگرافي پنتاكم
يكي از مراحل مهم تشخيصي قبل از اعمال ليزيك ، بررسي و ضعيت قرنيه توسط دستگاه توپوگرافي مي باشد . به طوري كه عمل ليزيك بدون انجام توپوگرافي مجاز نمي باشد . توپوگرافي ، كميت و كيفيت سطح و عمق قرنيه را بررسي كرده و آن را به صورت نقشه هاي رنگي جالبي در معرض ديد قرار مي دهد و با بررسي اين نقشه ها جراح مي تواند قضاوت كند كه آيا عمل ليزيك براي چشم مناسب است و اگر چنين نيست درمانهاي جايگزين كدامند .
توپوگرافي ها
انواع و اقسام مختلفي دارند و توسط شركت هاي مختلف عرضه مي شوند . يكي از اين دستگاهها ” اورب اسكن ” ( Orbscan ) نام دارد كه براي سال هاي متمادي به عنوان تكنولوژي تشخيصي برتر مورد استفاده قرار گرفته است ولي اخيرا تكنولوژي برتري معرفي گرديده است كه به آن پنتاكم (Pentacam) گفته مي شود. پنتاكم از يك شيوه پيشرفته تصوير برداري به نام Sheimpflug استفاده مي كند و تصاويرگرفته شده توسط اين سيستم دقيق تر و واضح تر از سيستم هاي قبل هستند علاوه بر اين ، پنتاكم قادر است پارامترهاي فراواني را از سطح و عمق قرنيه اندازه گيري كند كه توپوگرافي هاي معمولي قادر به انجام آنها نيستند .
4-دستگاه اسپكولار ميكروسكوپ ( specular microscope)
از اين دستگاه جهت شمارش سلول هاي آندوتليال قرنيه استفاده مي شود . اطلاع از وضعيت اين سلول ها جهت انجام هر گونه عمل جراحي داخل چشمي مفيد و گاهي ضروري است .
با تشکر از سایت کلینیک پارسیان
